Opvoeden: welke stijl kies je en hoe houd je die vast?

Opvoeden: welke stijl kies je en hoe houd je die vast?

door Caroline

Voor ik zelf moeder werd, was me één ding heel duidelijk: ik zou zo’n moeder worden die voet bij stuk hield, waar nee ook nee betekende en nee bleef, ook na smeekbedes en waar mijn kind leerde dat als hij maar hard genoeg werkte, hij er wel kwam. Nog voor ik zwanger was, maar ook zeker tijdens de zwangerschap, hadden mijn man en ik lange gesprekken over opvoed- en ouderlijke kwesties. Zo zou ik tot negen maanden zeker borstvoeding blijven geven, ging ik thuisbevallen, zou onze baby gewoon na een paar weken in zijn eigen bed op zijn eigen kamer gaan slapen en was vooral ‘consistentie’ het toverwoord in onze gesprekken. Ondertussen kan ik je vertellen dat van al onze voornemens helemaal niets uitkwam. Ik beviel in het ziekenhuis en dat interesseerde me geen klap, de borstvoeding mislukte heimelijk en dat interesseert me ook niets, onze peuter sliep tot hij drie was tussen ons in en ik laat me dikwijls overhalen door een pruilend onderlipje. Hoe kan dit toch? We waren, mede dankzij mijn perfectionisme, behoorlijk goed voorbereid op dat hele ouderschapsgedoe.

Het doel van opvoeden

Dat je gemanipuleerd wordt door je kind is eigenlijk helemaal niet raar. Kinderen weten vaak niet wat goed voor ze is en ze kijken naar jou als hun beschermer. Ik wil alles in mijn macht doen om mijn kleintje te beschermen en hoewel ik hem soms achter het behang wil plakken, merk ik ook dat zodra hij in zijn eigen bed ligt, ik hem eigenlijk er al weer wil uithalen om dicht tegen me aan te drukken en te knuffelen.

Het doel van opvoeden is dat je je kind leert op eigen benen te staan zodat hij goed kan functioneren zonder (al te veel) hulp van buiten. Veiligheid, aandacht en liefde zijn daarnaast enorm belangrijk tijdens de opvoeding. Maar dan hebben we het nog niet gehad over onderwijs en vrijheid. Niet zo gek dus dat je soms als moeder liever je kind veilig houdt als hij dikke tranen laat zien dan dat je hem voor straf op de trap zet omdat hij zijn eten tegen het plafond smeet.

Soorten opvoeding

Er zijn verschillende soorten opvoeding, die ik hieronder allemaal benoem. Maar voor we beginnen, is de beste opvoeding degene waarbij je meedenkt met je kind en waarbij je aanvoelt wat je kind nodig heeft. Heeft jouw kind soms duidelijke grenzen nodig omdat hij deze anders over gaat? Dan zul je net wat strenger moeten zijn dan een ouder van wie een kind wat onzeker is en weinig durft. Het is belangrijk dat je meedenkt met een kind en hem helpt een oplossing te bedenken, maar dat je ook duidelijke kaders stelt. Veiligheid en liefde staan voorop, met het uiteindelijke doel dat het kindje toch echt op eigen benen leert staan. Pas als hij ergens eind de tienerjaren is, hè. Niet op zijn zesde.

Strenge opvoeding

Bij deze vorm van opvoeding zijn de ouders erg streng en hanteren ze strenge regels. Hier wordt geen of nauwelijks rekening gehouden met de wensen van het kind.

Over het algemeen zie je juist dat kinderen van strenge ouders sneller ongehoorzaam zijn. Je kan gehoorzaamheid vergroten door er voor te zorgen dat je kind jou snapt, door redelijke vragen of opdrachten te geven, te bespreken wat er mis gaat en ook af en toe de teugels uit handen te geven en hem of haar iets ongehoorzaams te laten doen, zonder dat je het meteen afkapt. Hier groeien ze ook weer van!

Lekker overleggen of laten we vriendjes zijn opvoeding

Bij de overlegopvoeding of de lekker loslaten opvoeding zijn ouders vooral bezig met leuk zijn. Ze gaan er vanuit dat kinderen best wel veel zelf kunnen bepalen. Er wordt nauwelijks ingegrepen, maar vooral veel gepraat en overlegd. Natuurlijk is het leuk om bevriend te zijn met je kind en ik smelt ook als mijn peuter naar me toekomt en zegt: ‘mama, jij bent mijn vriendje’. Toch zie ik die uitspraak meer als een blijk van vertrouwen en hoop ik toch niet dat het ook écht de bedoeling is dat ik straks met hem ga stappen als hij 16 is.

Whatever opvoeding

Bij deze opvoeding laten de ouders de kinderen lekker vrij en wordt er nauwelijks ingegrepen. Je herkent deze kinderen wel, ze schoppen je en de ouders halen hun schouders op en gaan weer door met hun leven. Het gevaarlijk hiervan is, dat een kind straks niet weet wat normaal gedrag is.

Ik weet niet wat ik doe dus geef mijn kind een onveilig gevoel opvoeding

Deze opvoeding kenmerkt zich door ouders die niet zo goed weten wat ze doen en hierdoor dus steeds andere regels stellen. Mag je kind vandaag wel de hele snoepzak leegeten, maar word je morgen boos omdat hij één snoepje vraagt? Of mag hij vandaag wel met zijn speelgoed gooien en lach je erom, maar tyf je het morgen, zonder pardon, in de prullenbak? Als ouder geef je dan gemixte signalen. De ene keer ben je wellicht zorgzaam en de andere keer juist niet. Of je bent heel streng en een volgende keer weer niet. Dit kan kinderen een onveilig gevoel geven. Consistentie is echt belangrijk.

Je best is nooit goed genoeg opvoeding

We kennen allemaal wel voorbeelden van veeleisende ouders. Ouders waarbij een tien zelfs nog te laag is, bijvoorbeeld. Een kind zal hierdoor het gevoel krijgen nooit goed genoeg te zijn en hier faalangst door kunnen ontwikkelen. Je herkent dit bij jezelf door te kijken hoe heftig jij jouw kind vergelijkt met een ander. Kon een ander kind al lopen met 9 maanden en staar jij nog beteuterd naar jouw kind van 13 maanden die vrolijk kruipt en spoor je hem nu al aan te kunnen lopen, dan kan het maar zijn dat je misschien te snel wil gaan.

Helicopter- en curlingouder opvoeding

Bij een overbeschermende opvoeding die we nu steeds vaker zien, worden alle problemen voor het kind uit de weg geruimd. Of hij nu veertien is en een probleem op school heeft, of drie is: bij iedere leeftijd horen andere verwachtingen die een kind kan uitvoeren. Natuurlijk verwacht je niet van je kind van vijf dat hij tegen zijn juf zegt dat hij een opmerking niet zo leuk vond, maar van een kind van veertien mag je wel zelfstandigheid verwachten. Als moeder – of vader – hoef je dan echt niet meer mee naar de leerkracht.

Deze ouders komen steeds meer voor, lijkt het wel. Zelf geef ik toneelles aan tieners en zie ik dit ook terugkomen. Ouders die mij wel even vertellen hoe ik hun zoon of dochter moet benaderen, of dat ik rekening moet houden met A, of B, of met A tot en met Z. Natuurlijk willen leerkrachten niets liever dan rekening houden met ieder kind, maar dit gaat helaas niet altijd. Het kind moet hier zelf ook mee durven komen. Kijk dus ook niet raar op als een leerkracht je op subtiele wijze probeert duidelijk te maken dat er zelfstandigheid van je kind wordt verwacht. Helemaal als je kind vijftien is. Nee, ik voeg je niet toe tot de appgroep van de groep. En nee, ik ga jou ook niet appen met of je kind een beetje diarree had. Dat kan ze prima zelf, want ze kan mij ook een grote mond geven.

De ideale opvoeding is een mix die perfect aansluit bij de behoeftes van je kind

De ideale opvoeding is er één die perfect aansluit bij de behoeftes van het kind. Dit is natuurlijk enorm moeilijk om zomaar te doen, want toen je van je kind beviel, is waarschijnlijk de gebruikshandleiding weggegooid met de placenta. Ieder kind is uniek en daarom zullen de ouders, eventueel ondersteund door de omgeving, de ideale situatie moeten vinden. Er zijn dagen dat ik mijn peuter meer bescherm dan andere dagen. En soms vind ik het oké dat hij even heel hard gilt of schreeuwt en op andere momenten word ik chagrijnig. Ook ik maak fouten. Maar ik leer mijn kind – en mezelf – steeds beter kennen.

Fouten maken mag, sorry zeggen moet

Het is niet erg om fouten te maken, als er slechts één oplossing was om een kind op te voeden, dan hadden we allemaal deze les wel gehad. Ieder kind is anders, net als iedere ouder. Daarom zal het voor kunnen komen dat je een verkeerde inschatting maakt in de opvoeding en je kind tekort doet. Word niet boos op jezelf, maar accepteer dat je een fout hebt gemaakt. Zeg sorry tegen je kindje, ook al is hij pas twee jaar oud. Zo leer je je kind dat jij ook fouten maakt en daar ook eerlijk voor uit komt.

Vraag om hulp

Vraag om hulp bij de opvoeding. Als je er niet uitkomt, praat met je partner, met je ouders of schoonouders, met het consultatiebureau of met wie dan ook. Je kan niet alles in je eentje doen, we roepen niet voor niets: it takes a village to raise a child. Door hulp te vragen of bij te sturen, groei jij ook in het opvoedproces.

En zo houd je je opvoedstijl vast

Het eerste jaar nadat je moeder bent geworden, kom je er waarschijnlijk achter dat je nog niet veel aan het opvoeden bent. Je bent vooral aan het verzorgen. Pas vanaf anderhalf jaar, als jouw kleintje doorkrijgt dat hij zijn eigen persoon is, dat hij dingen wel of niet mag en dat er een hele wereld te ontdekken valt, begint het opvoeden. Belangrijk hierbij is dat je met je eventuele partner overlegt wat jullie belangrijk vinden in de opvoeding. Hebben jullie bepaalde huisregels? En hoe straffen jullie? Of leiden jullie juist af? Al deze dingen zijn belangrijk door te spreken. Bespreek deze eventueel ook met je familie of met het consultatiebureau als je ondersteuning nodig hebt. En als het soms misgaat, dan accepteer je dat en stuur je bij. Maakt je partner een fout in jouw ogen? Wacht dan tot je kind weer buiten gehoorafstand is voor je er samen over praat. Je mag het niet eens zijn met hoe je partner iets aanpakte, maar je kind mag niet doorhebben dat jullie niet op één lijn zitten. Als dat vaker gebeurt, wordt één van jullie ongetwijfeld gemanipuleerd en voor je het weet, sta je lijnrecht tegenover elkaar.


auteursavatarCaroline (uitgesproken als Keroolajn, op zijn Engels dus) is begin dertig en alweer een tijdje getrouwd met Jop. In september 2016 werd ze moeder van het meest prachtige kereltje dat de eerste maanden op deze aarde als een soort zeester lag te wapperen voor aandacht.
Lees meer van en over Caroline »
Back to Top